Dzieje Gminy Łomazy ożywają dzięki opowieściom, wspomnieniom jej mieszkańców, regionalistów i pasjonatów lokalnej historii. Przeszłość odsłania się oczami jej świadków – ich doświadczeń, codziennego życia i ważnych wydarzeń. Wsłuchaj się w głos dziedzictwa i zachowaj unikalną wiedzę i wspomnienia dla przyszłych pokoleń. Różnorodna tematyka zaprasza do odkrywania miejsc, ludzi i wydarzeń, które tworzyły bogactwo kultury i historii Gminy Łomazy.
Sławomir Hordejuk przybliża zarys historii Tatarów polsko-litewskich, wspominając zarówno znaczące postaci, jak i dzieje osadnictwa tatarskiego na Południowym Podlasiu. Opowiada o swojej pierwszej wizycie w Studziance i spotkaniu z ostatnią Tatarką ze Studzianki oraz lokalnych inicjatywach mających na celu ochronę i popularyzację tatarskiego dziedzictwa. Podkreśla znaczenie Studzianki jako miejsca, z którego pochodzą wielkie nazwiska. Dzieli się swoimi refleksjami na temat dalszych działań w zakresie pielęgnowania dziedzictwa, a także podkreśla znaczenie współpracy z innymi badaczami i regionalistami, którzy dokumentują i popularyzują tatarską historię.
Łukasz Węda wprowadza nas w świat genealogii i poszukiwań śladów przeszłych pokoleń. Pokazuje, jak i od czego zacząć badania nad historią własnej rodziny oraz wyjaśnia, gdzie szukać pierwszych informacji, podkreślając znaczenie rodzinnych przekazów, archiwów i lokalnych źródeł. Opowiada także o rosnącym zainteresowaniu własnymi korzeniami, motywach badań genealogicznych oraz roli lokalnej społeczności w zachowaniu pamięci o przeszłości. Porusza również wątki z dziejów Studzianki, takie jak uwłaszczenie chłopów, kolonizacja oraz działalność na rzecz rozwoju wsi. Dodatkowo przybliża działalność Muzeum Wsi Podlaskiej w Studziance jako miejsca ochrony lokalnego dziedzictwa.
Jerzy Besaraba udziela lekcji lokalnego patriotyzmu, opowiadając o swoim przywiązaniu do rodzinnej wsi Koszoły. Dzieli się refleksjami na temat tego, jak wartości przekazywane z pokolenia na pokolenie kształtują tożsamość i wzmacniają więzi międzyludzkie, a także podkreśla siłę tradycji i historii. Wraca wspomnieniami do dzieciństwa, opisując codzienne życie, obowiązki i zwyczaje, które uczyły szacunku do ludzi, pracy i natury. Opowiada również o swoich pasjach, takich jak malarstwo oraz o tym, jak udział w inscenizacjach historycznych pozwala mu realizować misję upowszechniania lokalnej historii.
Tomasz Demidowicz podkreśla potrzebę prowadzenia pogłębionych badań regionalnych dotyczących Południowego Podlasia, zwracając uwagę, że szczegółowe studia nad historią poszczególnych miejscowości, wydarzeń i zjawisk pozwalają lepiej zrozumieć procesy zachodzące w skali całego regionu. Akcentuje również znaczenie współpracy środowisk naukowych z lokalną społecznością. Odnosi się do swojej drogi badawczej, przywołując wspomnienia związane z początkiem zainteresowań historią, a także wspomina o wybranych publikacjach i książkach, w których podejmował zagadnienia związane z dziejami regionu.
